Tymnessos, Elmalı–Kalkan yolu üzerinde, Bezirgan köyünün kuzeyinde, Kaş, Elmalı ve Kınık arasındaki dağ geçidini kontrol eden stratejik bir konumda yer almaktadır. Kentin adı, Likya kaynaklarında Tuminehi olarak geçmektedir. Liman yerleşimi Etrituminehi’nin (Artymnessos) ise günümüzdeki Kalkan’da bulunduğu düşünülmektedir.
Güneyden gelen ve akropol tepesinin doğusundan geçen antik bir yol, kuzeye doğru uzanarak dağ geçidine ulaşmaktadır. Akropol tepesi surlarla çevriliydi; ancak içinde belirlenmiş herhangi bir mimari yapı tespit edilememiştir. Akropolün yaklaşık 300 metre üzerinde, muhtemelen bir kale niteliğinde olan ayrı bir tahkimat yapısı bulunmaktadır.
Mezar kalıntılarının büyük bölümü bu yol boyunca yoğunlaşmaktadır. Akropolün doğuya bakan yamaçlarında çok sayıda güvercin yuvası tipinde kaya mezarı yer almaktadır. En dikkat çekici mezar yapısı, antik yolun en güney ucunda bulunan ve zengin kabartmalarla süslenmiş ev tipi bir kaya mezarıdır. Kuzey geçidinin solunda yer alan kaya odaları, Hanedanlık Dönemi’ne tarihlendirilmektedir. Borchhardt’a göre bunlardan biri bir nymphaeum, diğeri ise muhtemelen Apollon ve Artemis’e adanmış bir kült alanı olarak işlev görmüş olabilir.
Hanedanlık Dönemi’ne tarihlenen bir diğer anıt ise dik yüzeyinde bir niş bulunan bir dikme mezardır. Bu nişin varlığına dayanarak Borchhardt, yapının bir kenotaf (sembolik boş mezar) işlevi görmüş olabileceğini ileri sürmektedir. Bugüne kadar Tymnessos’ta sistematik bir kazı çalışması gerçekleştirilmemiştir.
Kaynaklar:
Benndorf, O. ve G. Niemann. 1884. Reisen in Lykien und Karien (Reisen im südwestlichen Kleinasien I), Wien.
Borchhardt, J., G. Neumann ve K. Schultz. 2003. “Tuminehi/Tymnessos,” Adalya VI, 21–90.
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Görseller:
O. Benndorf ve G. Niemann, 1884
J. Borchhardt et al., 2003
Bora Bilgin, 2022, 2023
Reha Özer, 2022,2023