Hoyran, Hoyran köyünün güneyinde, denizden yaklaşık 4 km içeride ve yaklaşık 500 m rakıma sahip bir tepe üzerinde yer alan küçük bir yerleşimdir. Yerleşimde Hanedanlık Dönemi’nden Bizans Dönemi’ne kadar uzanan kalıntılar bulunmaktadır. Antik yazılı kaynaklarda yerleşimden söz edilmemekte olup, bugüne kadar ele geçen hiçbir yazıt da yerleşimin antik adını aydınlatmamaktadır. Bu nedenle yerleşimin orijinal adı bilinmemektedir. Bölgeye ait yalnızca Bizans Dönemi kaynaklarında adı geçen Sorouda adlı yerleşimle özdeş olabileceği ihtimali ileri sürülmektedir.
Mütevazı boyutlarına rağmen yerleşim, özellikle Hanedanlık Dönemi’ne ait dikkat çekici mezar anıtlarına sahiptir. Alan ilk kez 1881 yılında Benndorf ve ekibi tarafından ziyaret edilerek belgelenmiştir. Surlarla çevrili tepe üzerinde kayaya oyulmuş yapı kalıntıları bulunmaktadır. Nekropol alanı, modern köy ile akropolis arasında yer almakta olup çok sayıda lahit içermektedir. Ayrıca yamaçlarda, bazıları Likçe yazıtlar taşıyan özenli kaya mezarları görülebilmektedir.
Hoyran’daki bu kimliği belirsiz yerleşimin Kyaneai toprakları içinde yer aldığı düşünülmektedir. Bununla birlikte, söz konusu nekropol alanından uzak bir noktada, Ta’nın Oğlunun Mezarı olarak bilinen yapı yakınında, Tlepolemos of Myra’dan bahseden Helenistik Dönem’e ait bir mezar tespit edilmiştir. Kaya içine oyulmuş bir kaide üzerine inşa edilen bu anıt, büyük kesme taş bloklardan oluşturulmuş dikdörtgen prizma formuyla geleneksel Likya mezar mimarisinden belirgin şekilde ayrılmaktadır.
Hoyran Mezarı (Ta’nın Oğlunun Mezarı)
Akropolisin yaklaşık 1 km kuzeyinde, Hoyran’daki Hanedanlık Dönemi’nin en dikkat çekici kaya mezarlarından biri yer almaktadır. Bu mezar, ahşap mimariyi taklit eden tipik bir Likya mezarıdır. Kemerli çatı üzerindeki alınlık ve altındaki kuşak, kabartmalarla süslenmiştir. Girişte, alınlıkta ve kabartmaların yanında yer alan dört Likçe yazıt (TL 74) bulunmaktadır. Mezar sahibinin adı tam olarak okunamamakla birlikte, yazıtlarda kendisinin “Ta’nın oğlu” olarak geçtiği anlaşılmaktadır.
Mezarın hem ana yerleşimden hem de nekropol alanından görece uzak bir konumda bulunması ve çevresinde kaya içine oyulmuş başka yapıların varlığı dikkate alındığında, Borchhardt bu yapının Hoyran’daki bir hanedan üyesinden ziyade yerel bir toprak sahibine ait olabileceğini öne sürmektedir. Mezar MÖ 4. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir.
Kaynaklar:
Benndorf, O. ve G. Niemann. 1884. Reisen in Lykien und Karien (Reisen im südwestlichen Kleinasien I), Viyana.
Borchhardt, J., G. Neumann ve K. Schulz. 1984. Das Grabmal des Sohnes des Ta aus Hoyran in Zentrallykien, ÖJh. 55, 68–131.
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Deltour-Levie, C. 1982. Les Piliers Funéraires de Lycie, Louvain-la-Neuve.
Marksteiner, T. 1995. “Die befestigte Siedlung von Hoiran,” Lykische Studien 2 – 1991 (AMS 18), 205–228, Bonn.
Petersen, E. ve F. Von Luschan. 1889. Reisen in Lykien Milyas und Kibyratis. Reisen im Südwestlischen Kleinasien II, Wien.
Görseller:
O. Benndorf ve G. Niemann, 1884
E. Petersen ve F. Von Luschan, 1889
C. Deltour-Levie, 1982
Tayfun Bilgin, 2022
Bora Bilgin, 2022, 2023
Reha Özer, 2023