Bubon kalıntıları, Burdur’un Gölhisar ilçesine bağlı İbecik köyü yakınlarında, Dikmen Tepe olarak adlandırılan bir alanda yer almaktadır. Kent, Kibyratis Tetrapolisi’nin üyelerinden biriydi. Tetrapolis ordusunun Roma tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından Bubon, Oinoanda ve Balboura ile birlikte Likya Birliği’ne katılmış, Kibyra ise Roma’nın Asia eyaletine bağlanmıştır. Bubon, Likya’nın kuzeybatı sınırında konumlanmaktadır. Tiyatroda bulunan bir yazıt, Roma İmparatoru Commodus’un bir mektubunun kopyasını içermekte olup, sınır boyunca gerçekleşen eşkıya saldırılarına karşı gösterdikleri başarı nedeniyle Bubon halkını onurlandırdığını ve Likya Birliği’ndeki oy sayılarının ikiden üçe çıkarıldığını belirtmektedir. Nispeten küçük bir kent olmasına rağmen, stratejik konumu sayesinde Bubon, Patara ve Ksanthos gibi Likya Birliği’nin en büyük ve ayrıcalıklı kentleriyle eşit oy hakkına sahip olmuştur.
T. A. B. Spratt ve E. Forbes, 1842 yılında gerçekleştirdikleri ziyaretin ardından modern dönemde Bubon’u ilk kez tanımlayan araştırmacılar olmuştur. Günümüzde kalıntıların büyük ölçüde tahrip olmuş olması nedeniyle, akropolis surları, agora, sebasteion, tiyatro ve çeşitli mezarlar dışında yapıların tanımlanması oldukça güçtür. Kaçak kazılar da bu tahribata önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Daha sonraki yıllarda, sebasteionda gerçekleştirilen bir kurtarma kazısı (aşağıya bkz.) dışında herhangi bir sistematik arkeolojik kazı yapılmamıştır.
Bubon Sebasteionu ve Bronz Heykeller
1960’lı yıllarda Amerika ve İsviçre’deki antik eser piyasasında ortaya çıkan bazı bronz heykellerin kökenine yönelik araştırmalar, bu eserlerin aynı dönemde Bubon’da yapılan kaçak kazılar sonucunda yurt dışına kaçırıldığını ortaya koymuştur. 1990 yılında Jale İnan tarafından Bubon sebasteionunda gerçekleştirilen kurtarma kazısı, bu heykellerin büyük çoğunluğunun bu yapıdan çıkarıldığını göstermiştir. Yapı içerisinde bulunan heykel kaideleri üzerindeki yazıtlara göre, bu nispeten küçük sebasteion binası yaklaşık bir düzine Roma imparatoru ve imparatoriçesine ait bronz heykellere ev sahipliği yapmaktaydı. Son derece yüksek işçilik kalitesine sahip olan bu heykeller gerçek insan boyutlarında üretilmiştir. Bu türde ve bu denli iyi korunmuş bir Roma İmparatorluk kültü kutsal alanı arkeolojik kayıtlarda benzersizdir. Sebasteion, MS 1. yüzyılın ilk yarısında İmparator Nero Dönemi’nde inşa edilmiş ve zaman içinde yeni imparator heykellerinin eklenmesiyle yaklaşık iki yüzyıl boyunca, MS 3. yüzyılın ortalarına kadar kullanılmıştır. Bazı heykellerin daha sonra kaldırılıp yerlerine yenilerinin konulduğu (muhtemelen damnatio memoriae nedeniyle), bazılarının ise başka yerlere taşındığı düşünülmektedir. Çoğu yurt dışına kaçırılmış olan bu heykellerden bir kısmı daha sonra Türkiye’ye geri getirilmiştir.
Kaynaklar:
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Hülden, O. 2021. Bubon und sein Umland. Eine Nachlese, Mit Beiträgen von J. Gebauer & K. Kugler, Einzelstudien des Kibyratis-Projekts 1, Gerda Henkel Stiftung Digital Edition.
Kokkinia, C. 2008 “Boubon: The Inscriptions and Archaeological Remains. A Survey 2004–2006,” Meletemata 60, Athens.
İnan, J. 1977/78. “Der Bronzetorso im Burdur-Museum aus Bubon und der Bronzekopf im J.Paul Getty Museum,” Istanbuler Mitteilungen 27/28, 267–287.
İnan, J. 1993. “Neue Forschungen zum Sebasteion von Boubon und seinen Statuen,” Akten des II. Int. Lykien-Symposions, ed. J. Borchardt ve G. Dobesch, 213–239, Wien.
İnan, J. 1994. Boubon sebasteionu ve heykelleri üzerine son araştırmalar, Kazı Monografileri Dizisi 2, İstanbul.
Gliwitzky-Moser, Y. 2009. “Die Rekonstruktion des Nordpostaments im Sebasteion von Bubon (Lykien). Ein Korrekturvorschlag,” Boreas 32, 115–119.
Lubos, M. 2016. “Bubon Bronzes – New Perspectives,” Proceedings of the XVIIth International Congress on Ancient Bronzes, Monographies Instrumentum 52, 265–273.
Görseller:
iDAI Arachne ID:1145406
Indianapolis Museum of Art Exhibition Catalogue, 1974
J. İnan, 1993
J, İnan, 1994
Museum of Fine Arts, Houston
Fordham Museum of Greek, Etruscan and Roman Art
Antikenmuseum Basel
Atlas Dergisi, Oct 2000
Kürşad Türkeli, 2009
O. Hülden, 2021
Carole Raddato, 2013
Tayfun Bilgin, 2022
Bora Bilgin, 2024