Yerleşim, Olympos’un yaklaşık 5 km doğusunda, Yazır köyü yakınlarında yer almaktadır. Kayalık bir tepe üzerinde bulunan küçük yerleşimin kalıntıları Asartaş olarak adlandırılmaktadır. Bu tepenin doğu yamacında 1993 yılında keşfedilen iki kaya mezarı, sitenin en iyi korunmuş anıtlarını oluşturmaktadır.
Kuzeyde yer alan kaya mezarının cephesi, zengin bezemeleriyle dikkat çekmektedir. Girişin sağındaki kabartma figürün sol bacağının kırık olması nedeniyle, bu anıt yöre halkı tarafından Topal Gavur olarak adlandırılmaktadır. Mezar üzerindeki Yunanca yazıt, sahibinin Hellaphilos’un oğlu Apollonios olduğunu belirtmektedir:
Burada yatıyorum, ölü Apollonios, Hellaphilos’un oğlu.
Dürüst yaşadım ve hayattan zevk aldım,
yiyerek, içerek ve keyif sürerek.
Selam olsun buradan geçenlere.
Yakın çevrede bulunan diğer kaya mezarı ise Likçe bir yazıt (N 335) taşıması bakımından önemlidir; bu yazıt, bugüne kadar tespit edilen Likçe yazıtlar arasında en doğuda bulunan örnektir. Ahşap mimariyi taklit eden tipik Likya mezarı özenli bir işçilikle inşa edilmiştir. Her ne kadar bu bölgede Likya kültürel egemenliği sınırlı görünse de, bu tür anıtların varlığı Likya kültürel etkisinin doğuya doğru uzandığını göstermektedir.
Kaynaklar:
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Işın, G. 1994. “The Easternmost Rock Tomb in Lycia, Topal Gavur at Asartaş,” Lykia 1, 68–76.
Işın, G. 2011. “Topal Gavur’dan Apollonios’a: Bir Keşif Öyküsü,” Aktüel Arkeoloji, Mart–Nisan, 104–111.
Wörrle, M. 1997. “Die Inschriften am Grab des Apollonios am Asartaş von Yazır in Ostlykien,” Lykia 3, 23–38
Görseller:
G. Işın, 1994
M. Wörrle, 1997
Bora Bilgin, 2022
Ertuğrul Anıl, 2023