Yazıt TL 55 (Likçe B dilinde)
Aslanlı Mezar olarak adlandırılan lahdin kuzey yüzünde yer alan 9 satırlık bir yazıttır. Yazıt, Likçe’nin şiirsel bir biçimi olduğu düşünülen Likçe B (Milyan olarak da adlandırılır) dilinde yazılmış ve metin kıtalara ayrılmıştır. Likçe B dilinde yazılmış bilinen iki yazıttan biridir (diğer yazıt, Ksantos’taki Yazıtlı Dikme’nin batı yüzünde bulunmaktadır). Yazıt tam olarak çözülebilmiş değildir, ilk satırda adı geçen Pixre’nin mezarın sahibi olduğu düşünülmektedir.
Transliterasyon (Schürr, 2018):
I 1[eb?]añn[ẽ?]: mlu-te-ne-welputi: Pixre: Lijenuwi:
Pleliz: madrane: wirasajaja ’tm̃qrẽ: Lijaiz)
II me-’budi-ke: prijẽ: meri: zipsse: kudi: s[…]x̣a: q[…]
n’-epdi 2[.]lx̣ruje sepñnasi: sttrm̃mi: sebe: pasbã)
III eke: Pleliz: abura: me-’bei: tiṛbeti: zirãpla:
ne-lelixa nere: km̃masadi: xlusã: qereimedi)
IV ẽmu-we-te: q̣laxa: zppli-de: kãtdqẽ: Tṛqqñta<sẽ?>
3[?]ṇ’azxlp̣[.]ã kiḅẹ-ḍa[.(.)]pa[.]ãna kuprimẽ)
V me-uwe Memleje: pri-p̣e trija date qirzẽ qabalimedi:
sljtãmi udṛñte: sebe-kuprimesi k<ñ?>ta-ẽ: xị[sñ?]te-j-epñ)
VI 4[?]aṭa: ãpiti[-pe? a?]tli: Lijanuwa kụli-ke: mru[w?]asi:
tidñta: xbade: s<e>be: purese: mñnusama: lajata)
VII epe-des: qajã: Wesñteli: prijãmi:[…] qrbblali:
Sebeda Xba ladã: t[u]wẽm[i] 5leị:[..]d[..]: erei[m]edi)
VIII epe-palarã: wzza[:]ijesi: ãla: xi: zinase:
Trqqiz: ki-kikiti: seb’-[u]wedṛiz: qlei: masa<i>z)
IX me-i-’bei-pe: tuwi-be-w’-ẽnẽ: slatu: wesedi: prijãma:
6pasñte:[….]ẹse atrala: seb’-erbḅi: km̃qi-ke: ‘lbbeweli)
X kapsaqẽ: pinau: utm̃qrimi: mlu neriu:
muwaxa: tuwẽmedi: Xaba: tutasiz: ne-kike-’pñ[)]
XI 7mlụ[:]xrau Plluwi[:]zuta: ne-k’-irelesi: ki-xrãti
ziwalã: ne-ke: luwadladi: ki-llete ’rblẽ: qereimedi)
XII ubreñza ’brala: ut-eñneri: ’rm̃paimi: m̃qri[ñ]8ti:
zm̃pra: qelei: punamadijedi: ãala: tuxaradi)
XIII ssepssẽ: qirzã: Trqqñtasati: kdi: a: qelẽ-n-ẽti:
ñtete: xrbbla<tã? ca. 14 characters>9i: Tunewñṇi<j̣e?>)
XIV sñ<
Yazıt TL 56
Akropol tepesinin doğu yamacında, Dor Mezarı’nın hemen altında bulunan bir kaya mezarının üzerindedir. Dört satırlık Likçe yazıt kapı kirişi üzerine yazılmıştır. Hemen altında iki satırlık Yunanca bir yazıt daha vardır.
Transliterasyon (Melchert, 2001):
1 ebẽñnẽ prñnãwu: m=e=ti prñnawatẽ
2 ixtta: hlah: tideimi: hrppi ladi: ehbi
3 se tideime: ehbije: se=ije ti edi: tike: mẽtẽ:
4 m=ene qasttu: ẽni: qlahi: ebijehi: se wedri: wehñtezi
Çeviri (Bryce, 1986’dan):
Bu yapıyı, Hla’nın oğlu Ixtta karısı ve çocukları için yaptırdı. Ve her kim onlara karşı bir suç(?) işlerse, bu kutsal alanın anası(?) ve Wehñta (= Phellos) kenti onun hakkında hüküm versin.
Yazıt TL 57
Şehrin kuzeyindeki tepeler üzerindeki kaya mezarlarından birinin üzerindedir. Yedi satırlık Likçe yazıt kapı kirişinin üzerine yazılmıştır. Likçe yazıtın üst tarafında iki satırlık latince bir yazıt daha bulunmaktadır.
Transliterasyon (Christiansen, 2020):
3 ebẽñnẽ: xupu: m=e=ti: prñnawatẽ: idamaxzza: uherijeh
4 tideimi: hrppi: ladi ehbi: se tideime: se=i pij̣ẽtẽ
5 pijatu: miñti: ẽtri xupu: sixli: aladehxxãne: se hrzzi
6 tupm̃me: sixla: hrzzi: prñna<w>i: me=i: ñtepi tãti
7 ịḍạ̃ṃạx̣ẓẓã: se ladụ? ẹ?[hbi] ṣẹ=ịj̣ẹ ṇẹ [h?]ṛ?[p?i?] ṭạ̃ti tike
8 kbi: hrppi=je=mẹ=i: tạdi: tike: m=ene: tubeiti: mãhãi
9 huwedri: se itlẹḥi: trm̃mili: ebi=d=alahadi=ti: ebei: ñte
Çeviri (Christiansen, 2020’den):
Bu mezarı, Uherije’nin oğlu Idamaxzza karısı ve çocukları için yaptırdı. Ve alt odayı (bir) şekel karşılığında, üst odayı ise iki(?) şekel karşılığında tahsise(?) hazır hale getirmeleri(?) için miñti’ye bir hediye/ücret/bedel(?) vermişlerdir. Ve üst odanın içine Id[am]axzza ile karısını yerleştirecekler… Ve [üzerine/yanına] başka hiç kimseyi yerleştirmeyecekler. (Eğer) bir kimse üzerine/yanına başka birini yerleştirirse, o takdirde tüm(?) tanrılar, ve Likyalı itlehi, onu çarpsın – yahut bu mekanın içine (birini) atayan(?) kişiyi.
Yazıt TL 58
Akropol tepesinin kuzey yamacının altındaki kaya mezarlarından birisinin üzerindedir. Beş satırlık Likçe yazıt kapı kirişinin üzerine yazılmıştır.
Transliterasyon (Christiansen, 2020):
1 [ebẽñnẽ] xupã m=ẽ=ti prñnawatẽ sbẹlimi sñneteh tideimi:
2 [… …]ụ?ḍ?ṛ?ạ?ḥ?i hrppi: ladị ehbi: se tideime: sẹ pije[t]ẹ̃ miñti:
3 [… …]upeẓịde [st]tati tdi ẽti: sbelimi: sijẽni teli se lada:
4 [… … … ] ḥṛp̣p̣ị=ttãna hrppi=(i)je=ṃe=i tãti tike terihe
5 [m=ene tubeiti … trm̃m]ili: se hpp̣ñterus ṃạ̃hạ̃ị miñtehi
Çeviri (Christiansen, 2020’den):
Bu mezarı, Sñnete’nin oğlu, […]udra(?)’nın […]’sı Sbelimi, karısı ve çocukları için yaptırdı. Ve miñti[’ye] […]upezide(?)’nin üzerine yerleştirildiği/yerleştirileceği, Sbelimi ile karısının yattığı [………….] (bir hak) vermiştir. [……………. üze]rine veya ilaveten [kimseyi] yerleştirmemek [şartıyla]. (Eğer) üçüncü bir kişi olarak bir başkasını yerleştirirlerse, [o takdirde Li]kyalı [itlehi(?) onu çarpacak/ölüme götürecek] ve tanrıların kurban sunu rahiplerinin(?) miñti topluluğu (veya: miñti’ye mensup, tanrıların kurban sunu rahipleri(?) (onu cezalandıracak).
Yazıt TL 59
Antiphellos’ta bir kaya mezarı üzerindedir.
Transliterasyon (Melchert, 2001):
1 ebẽñnẽ: xupã: m=e=ti prñnawatẽ: qñturahi: hrppidubeh:
2 tideimi zimasttrah: tuhes: me=i(j)=adi tike: tihe
3 zum̃m[ẽ/ã m=ene tu]beiti: muhãi: huwedri:
Çeviri (Houwink ten Cate, 1961’den):
Bu mezarı, Hrppiduba’nın oğlu ve Zimassttra’nın yeğeni Qñturahi yaptırdı; ve eğer bir kimse herhangi bir zarar verirse, toplanmış (birleşmiş?) Tanrılar onu cezalandıracaktır.
Yazıt TL 60
Antiphellos’ta bulunan bir taş üzerindedir.
Transliterasyon (Melchert, 2001):
1 [……………………….]uwezeh tidei[mi]
2 […………….hrppi atl]i se ladi se tid[eime]
Çeviri:
[Bu yapıyı/mezarı, …]uwezeh’in oğ[lu … kendi]si ve karısı ve çoc[ukları için yaptırdı …]
Yazıt N 321
Kaş (Antiphellos) yakınında Tehnelli mevkiinde bulunan bir kaya mezarı üzerindedir.
Transliterasyon (Melchert, 2001):
1 ebẽñ[nẽ… –
2 tehe […
3 ladã: eh[bi… -]
4 zi: tike […
5 melitẽ[…
Çeviri:
Bu yapıyı, […]tehe[… … ]karısı[… … Eğer] kimse [… … ].. melitẽ
Kaynaklar:
Bryce, T. R. 1986 The Lycians Vol.1: The Lycians in Literary and Epigraphic Sources, Kopenhagen.
Christiansen, B. 2020. “Grave Matters. Legal Provisions for a Proper Final Rest in Classical Lycia,” Das Xanthostal Lykiens in archaisch-klassischer Zeit, ed. M. Zimmermann, 166–261.
Houwink ten Cate, P. H. J. 1961. The Luwian Population Groups of Lycia and Cilicia Aspera During the Hellenistic Period, Leiden .
Kalinka, E. 1901. Tituli Asiae Minoris, Vol.1, Vindobonae.
Melchert, H. C. 2001. LycianCorpus.pdf at www.linguistics.ucla.edu/people/Melchert
Neumann, G. 1979. “Neufunde lykischer Inschriften seit 1901,” ÖAW Phil.-Hist. Kl. Denkschriften 135, Ergänzungsbände zu den TAM 7, Wien.
Schürr, D. 2005. “Das Pixre-Poem in Antiphellos,” Kadmos 44, 95–164.
Schürr, D. 2018. “Die lykischen Gedichte I: Rekonstruktion der poetischen Form,” academia.edu.
Görseller:
E. Kalinka, 1901
G. Neumann, 1979
D. Schürr, 2005
B. Christiansen, 2020
Tayfun Bilgin, 2022
Reha Özer, 2022
Bora Bilgin, 2022, 2023