Kitanaura, Antalya’nın Kumluca ilçesinin yaklaşık 42 km kuzeyinde, Saraycık Köyü yakınlarında yer almaktadır. Kalıntılar ilk kez 1842 yılında Spratt ve Forbes tarafından tespit edilmiştir. Apollonia ve Marmara gibi çeşitli öneriler ortaya atılmış olmakla birlikte, yerleşimin kimliği yaklaşık 150 yıl boyunca belirsiz kalmıştır. 1990’lı yıllarda, hem kentin adına basılmış sikkelerin hem de Patara Yol Anıtı’nın keşfiyle birlikte Kitanaura’nın kimliği kesinlik kazanmıştır. Bu yazıtta kent, “Termessos’a bağlı Kitanaura” olarak anılmaktadır. Yerleşimdeki ilk ayrıntılı yüzey araştırması 2006 yılında gerçekleştirilmiştir.
Yaklaşık 1.300 m rakımda bir tepe üzerine kurulan akropolis, doğu ve batı yönlerinde sarp kayalıklarla çevrilidir. Ana giriş güneybatıdadır. Güneyde yer alan surlar, özellikle iki kademeli olarak inşa edilmiş bölümler, en iyi korunmuş kısımları oluşturmaktadır. Mevcut surlar Helenistik Dönem’de inşa edilmiş olup, daha sonraki dönemlerde onarımlar geçirmiştir. Yerleşim henüz kazılmadığından, görülebilen tüm mimari kalıntılar Roma Dönemi ve sonraki evrelere tarihlenmektedir.
En iyi korunmuş yapı, MS 2. yüzyıla tarihlenen bir hamam-gymnasion kompleksidir. Akropolisin güneyinde ve batısında yer alan nekropol alanlarındaki çok sayıdaki mezar arasında en dikkat çekeni anıtsal heroon yapısıdır.
Kitanaura Heroonu
Bu anıt, Limyra’daki Perikle Heroonu’nu hatırlatan bir tapınak planına sahiptir. Dikdörtgen yapı tabanda 8,35 × 7,2 m ölçülerindedir. Akropolis’e çıkan yol üzerinde yer almakta olup girişi doğuya, akropolis yönüne bakmaktadır. Yapının üst örtüsü çökmüş, içindeki lahit tahrip olmuştur. Kuzeydeki uzun duvar ve arka duvar günümüze ulaşmıştır. Buna karşılık güneydeki uzun duvar, 1990’lı yıllarda anıtın yanından geçen modern yolun inşası sırasında yıkılmıştır.
Dış cephelerdeki rölyef frizlerde silahlar, atlar ve miğferler gibi motifler yer almakta olup, bunlar mezar sahibinin askeri kimliğini ve kahramanlık yönünü yansıtıyor olabilir. Cephede yer alan yazıta göre anıt, Trokondas oğlu ve Atteous’un torunu olan Trokondas tarafından kendisi için yaptırılmıştır. Yapı MÖ 1. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasına tarihlenmektedir.
Kaynaklar:
Çevik, N. 2008. “Northeast Lycia. The New Evidence – The Results from the past ten years from the Bey Mountains Surface Surveys,” Adalya 11, 189–233.
Çevik, N. ve I. Pimouget Pédarros. 2013. “Kelbessos et Kithanaura sur la territorie de Termessos de Psidia,” Anatolie des peuplesi cites et cultures, 273–288.
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Petersen, E. ve F. Von Luschan. 1889. Reisen in Lykien Milyas und Kibyratis. Reisen im Südwestlischen Kleinasien II, Vienna.
Görseller:
E. Petersen ve F. Von Luschan, 1889
N. Çevik ve I. Pimouget-Pédarros, 2013
Ertuğrul Anıl, 2023
Bora Bilgin, 2023
Tayfun Bilgin, 2023