Kent, Kaş’ın doğusunda, Belenli köyünün yaklaşık 1 km güneyinde yer alan bir tepe üzerinde konumlanmaktadır. Isinda, Hanedanlık Dönemi’nden itibaren varlığını sürdüren bağımsız bir yerleşimdi. Likçe adı muhtemelen Isñta idi. Roma Dönemi’nde Isinda, Likya Birliği’ne üye olmuştur; ancak kendi oy hakkına sahip olacak kadar büyük olmadığı için, Apollonia ve Simena ile birlikte Aperlai liderliğinde bir sympoliteia içinde temsil edilmiştir. Isinda’da tespit edilen beş adet dikme mezara ek olarak, Wurster (1993) altıncı bir dikme mezardan söz eder; ancak bunun varlığı kesin değildir. Ayrıca, Schürr (2015) tarafından PX olarak adlandırılan bir başka dikme mezar da rapor edilmiştir (bknz. aşağıdaki fotoğraf). Bu altı dikme mezar, Likçe Yazıtlar taşıyan kaya mezarlarıyla birlikte, alandaki Klasik Dönem’e ait en dikkat çekici anıtları oluşturmaktadır. Tepenin yamaçlarında teras izleri ve sur duvarlarına ait kalıntılar hâlen görülebilmektedir.
Akropolisin güneydoğusunda, kayaya oyulmuş bir mezar odasının üzerinde yer alan (günümüzde tahrip olmuş) bir lahitten oluşan heroon benzeri bir mezar bulunmaktadır. Alanda henüz sistematik bir kazı çalışması gerçekleştirilmemiştir.
Isinda Dikme Mezarı
Isinda’daki dikme mezarlardan biri (P5), mezar odasını çevreleyen kabartmalarıyla diğerlerinden ayrılmaktadır. Bu mezar 1895 yılında Heberdey ve Kalinka tarafından keşfedilmiş, kabartmalar daha sonra kesilerek İstanbul Arkeoloji Müzesi’ne taşınmıştır.
Bu kabartmalarda savaş, av ve şölen sahneleri betimlenmiştir; bunların mezar sahibinin yaşamına dair unsurları yansıttığı düşünülmektedir. Mezarın sahibinin muhtemelen bir hanedan üyesi olduğu kabul edilmektedir. Mezar MÖ 6. yüzyıla tarihlenmekte olup Likya’daki en erken dikme mezar örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
Kaynaklar:
Akurgal, E. 1941. Griechische Reliefs des VI. Jahrhunderts aus Lykien, Berlin.
Çevik, N. 2021. Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
Deltour-Levie, C. 1982. Les Piliers Funéraires de Lycie, Louvain-la-Neuve.
Dinç, S. 2008. Hellenizm ve Roma Likyası’nda Sympoliteia’lar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Mendel, G. 1912. Catalogue des sculptures grecques, romaines et byzantines du Musée de Constantinople, Vol. I, Constantinople.
Özhanlı, M. 2002. “İsinda Dikme Anıtı,” Adalya 5, 73–106.
Schürr, D. 2015. “Beobachtungen an den Grabpfeilern von Isinda,” Philia 1, 153–165.
Wurster, W. W. 1993. “Dynast ohne Palast – Überlegungen zum Wohnbereich lykischer Feudalherren,” Akten Lykien II Bd. 2, 27–30.
Görseller:
G. Mendel, 1912
E. Akurgal, 1941
M. Özhanlı, 2002
Tayfun Bilgin, 2022, 2025
Bora Bilgin, 2022, 2023, 2025
Reha Özer, 2023