Araxa, Muğla’nın Seydikemer ilçesine bağlı Ören köyü yakınlarında yer almaktadır. Nispeten küçük bir kent olmasına rağmen, Batı Likya’nın en büyük yerleşimlerini barındıran Xanthos Vadisi’nin kuzey girişinde stratejik bir konuma sahiptir. Likya Birliği’nin bir üyesi olarak Araxa, kendi adına sikke basmıştır. Yerleşim, modern dönemde ilk kez Spratt ve Forbes tarafından tanımlanmış ve yayımlanmıştır. Kentin Likçe adı Araththi’dir. Yüzey araştırmaları dışında, bugüne kadar herhangi bir sistematik kazı gerçekleştirilmemiştir.
Araxa’da 1948 yılında George Bean tarafından bulunan ve MÖ 2. yüzyılın başlarına tarihlenen bir yazıt, hem Araxa hem de genel olarak Likya tarihi açısından önemli bilgiler sağlamıştır. Bu onur yazıtı, Araxa’nın önde gelen vatandaşlarından biri olan Orthagoras’ın hizmetlerini kaydetmektedir. Yazıt, Orthagoras’ın Likya Birliği’nde kenti temsil ettiğini göstermekte; katıldığı savaşlar ile temsilci sıfatıyla diğer kentlerle kurduğu ilişkiler hakkında bilgi vermektedir. Bu yazıt, Likya Birliği’nin kuruluş tarihinin belirlenmesinde önemli bir başvuru kaynağı olmuştur.
Araxa kentinden günümüze çok az kalıntı ulaşmıştır. Köye giriş yolunun sol tarafında, farklı tip ve boyutlarda birkaç kaya mezarı bulunmaktadır. Bunların bir kısmı, Hanedanlık Dönemi’ne ait klasik Likya üslubunda ahşap mimariyi taklit eden ev tipli mezarlardır. Tapınak cepheli en dikkat çekici örnek ise daha geç bir döneme aittir. Köy girişinde Geç Roma Dönemi’ne ait sur kalıntıları da görülebilmekte, ayrıca köy içindeki modern yapıların duvarlarında antik yapılara ait çeşitli taşların devşirme malzeme olarak kullanıldığı gözlemlenmektedir. Duvarları büyük ölçüde ayakta olan ve yakın zamana kadar özgün işlevine uygun şekilde kullanılan Roma hamamı ise günümüzde ahır olarak kullanılmaktadır.
Kaynaklar:
Bean, G. E. 1948. “Notes and Inscriptions from Lycia,” çev. H. Kökten, JHS 68, 40–58.
Bean, G. E. 1997. Eskiçağda Likya Bölgesi, çev. H. Kökten, İstanbul.
Bayburtluoğlu, C. 2004. Lykia, Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, İstanbul.
Görseller:
Bora Bilgin, 2022
Reha Özer, 2022
Ertuğrul Anıl, 2024
Tayfun Bilgin, 2022, 2024